Bara durii keessa jaartiin Akkoo Manooyyee jedhamtu takka angoo/taayitaa /aargattee turte. Angoo isii kanaan wonta ajaa’ibaa raawwataa/hojjataa turte. Yeroo angoo irra jirtutti akkoon mannoyyee turte tarkaanfii asii gaditti ibsamaan tartiibaan ummata ishee irratti fudhatte:
Jalqaba namoota …
Itti Makoo Barii
Yaa hundee uumaa koo
Waamicha maqaa koo
Oromoo saba koo
Asittu, achittu waan walaale faalla
Ani bakkera jooraa, itti makoo mana galaa
Itti makoo barri isaatu wachalaa
Itti makoon siin dubatta, sii gubata fakkaata
Si of godhe, of si godhe, siin taphatta
Boodde booda of kessa ille si darbataa
Madaan quba mataa gubbaa
Sammuu jeeqee dhagna hubaa
Boorantummaa fi kan gumaa
Rakkoon keenyaa kanan dhumaa
Mulune Kebede
Dhaaba, Iluubaabooraa irraa
Dur dur , lukkuun duula yaate.
Haga yoom sodanna?
Bofa luka hin qabnee, mataa irraa kunna.
Jedhanii kakatan, fira hunda waaman.
Yeroo bira gahan bofti ciisee laale,
Innis lubbuu qabaa, sodaa dhan gutame,
Haga humna isaa,
Ofirraa lolachuuf marga keessa looye.
Arraba saa …
/Amaan Hedatoo Qeerransoo tiin/
Qubeen afaan kamiituu mallattoo sagalee afaanichaati. Afaanota heddu addunyaa tana keessatti dubbataman ka itti fayyadaman qubee Laatiniiti.Qubeewwan afaan Oromootis qubeewwan afaan Laatinii irraa fudhataman. Qubeen kun akkaataa bocasaaniitiin bakka lamatti qoodaman.
By Totolamo Bitacha,
The following is from Teessisso Korroso, Kofale area of Arsi region. He was a very well known elder in the area and I had an opportunity to visit him before his death. He …
SEENSA
…Amma Daakanii, amma Bukeessanii, ammuma tolchuun caariggi (benii) tolchuuf jedhama. Eeyyee dhugaadha caariggii (benii) tolchuufi caariggii (benii) sana namoota yeroo dheeraaf nyaataa wajjin wal dhabanii turan baay’eetu nyaatee beela ba’a. Egaa akkuma kana kitaabni “Nimoonaa!” …
Wajji dhalatuu moti
hamtuun wajji jireenya
marartee ool bultiiti
handhurti tiyyaa teenyaa
heey’ii quudha’a feeti
hodhaan ciicoo jaalalaa
wal koonnisa lubbu’uuti
waliif wal abbalata
ameeffata qalbi’iiti
kan yaadan wal argataa.
Rukeessa Boruu Irraa*
Hamayyoon weedduu dubartii ta gaafa cidha Gadaati. Hamayyoon okolee tooyaati, walirraa ree qoqqocanna je’an duraanumaa isaanuu hoggaa dhayatan. Akkasuma irraa yoon isinii qooqoce je’eeti anis. Hamayyoo keessatti akaakorraa hanga obboleessatti faarsiti dubartiin-ta …
The Oromo weelluu/weedduu (love lyric) is a short poem in verse produced by individual composer and it serves as cultural and literary reputation for the pastoralist who composes it. It is one of the most …
1. Heeruma dharraanee(hawwinee) heerumnaan rarraane (rakkannee)
2. Asuu oolle jette tan heerumaaf muddamte”
3. Takkattii qayyannee taduraa hanqannee ykn takkaa qayyannee lukaa gubanne
4. Bakka dhiiganii hin fiigan.
Jaalala Bilisummaa Hiraar Gabrummaa
Boontu Dhugaa Irraa*
Hiraar gabrummaan sammuun na dhiphattee
Jaalala bilisummaan onneen na rarraatee
Jaalallee dhabeeti qaamni koo cinqamaa
Isa kan argadhu eegaa mee yoomumaa?
Asoosama kana Amaan Hedatoo-ttu barreesse. Amaan Hedatoo amma biyya Ameerikaa, isteeta (kutaa) Koloraadoo, magaalaa Denver keessa jiraata. Amaan waayee adda addaa irratti nama asoosamoota gaggabaaboo heddu barreesse. Kitaaba xumuree harkaa qabu maxxansee ummataa dhiheessuuf hiree …
The Atete ritual shows that in the traditional Oromo society, men are functionally dependent on women in many ways (Legesse, 1973). It is a vivid indication of the place women had in the religious and …
Weeddun akaaku adda adda qabdi. Weeddu kan jaalate/tan jaalatte, weedduu ijjoollee, weedduu isa garaan aare fi kkf. Dargaageesi Oromoo yoo fuudha yaade fi garaan duula andisee, taa’e weedisa. Hawwaan (haadholiinis akkasuma daa’imti akka booche hin manqaraare itti weedissu. Fuula kana jalatti weedduu isin nuuf ergitan dhiyeesina.
Lashii – wayyaa, gaarii. Lashii qabda yoo jedhan, sitti wayyawe jechu. Afaan Inglishiitti, are feeling better/well?